نگارنده : قول صواب آن است كه گويندهء اين سخن مشركان يا ام جميل يا هر كس ديگرى باشد اما خديجه به مقام رسول خدا ( ص ) شناساتر از آن بود كه بخواهد با وى اين چنين گفت‌وگو كند . عادت خديجه آن بود كه هرگاه حادثهء اندوه‌آورى براى پيامبر پيش مىآمد او را تسليت مىداد نه اين كه با گفتن اين سخن كه « خدايت با تو دشمنى ورزيده » بر اندوه آن حضرت بيفزايد . اوضاع مردم پيش از اسلام مردم پيش از اسلام بتها را ستايش مىكردند مثل مشركان عرب و غير آنان . برخى نيز آتش‌پرست بودند مثل مجوس . گروهى ستارگان و كواكب و برخى هم فرشتگان و عده‌اى هم آدميان را مىپرستيدند . بت‌پرستان به قيامت باور نداشتند و بر اين بودند كه بتها در دنيا به آنان سود مىرسانند و مىگفتند : جز زندگى اين جهانى ما نيست ، مىميريم و زندگى مىكنيم و برانگيخته نخواهيم شد . آيا وقتى استخوان و خاك شديم دوباره از نو زنده مىشويم ؟ آيا او ( پيامبر ( ص ) شما را وعده مىدهد كه چون مرديد و خاك و استخوان شديد دوباره بيرون آورده مىشويد ؟ ! آنان كه پيرو اديان پيامبران بودند ، آنها را منحرف كرده سران خود را خدايان خويش گرفته بودند . و سران آنها حرامها را براى آنان حلال و حلالها را حرام كرده بودند ، ايشان نيز از سرانشان تبعيت مىكردند و به خداى تعالى شرك مىورزيدند و افرادى از مخلوقات و بنى آدم را شريك او قرار مىدادند . عرب و از جمله قريش ، عشيرهء پيغمبر ( ص ) ، بتهاى سنگى و درختان و بتهايى از روى و مس و چوب را كه با دست خويش ساخته بودند مىپرستيدند و مىگفتند آنها را مىپرستيم تا ما را به خداوند نزديك كنند . هر قبيله‌اى بتى داشت . در هر خانه يك يا چند بت بود و براى آنها سجده مىكردند و شتر و يا گوسفند قربانى مىكردند و حوايج خود را از آنها مىطلبيد و بر آنها خادمانى گمارده و برايشان نذر مىكردند . ربا مىگرفتند و شراب مىنوشيدند و مرد و زن در حالى كه برهنه بودند ، به دور خانهء خدا طواف مىكردند و زنا و ارتكاب به كارهاى زشت در ميانشان شايع و رايج بود . پيامبر به چه آئينى برانگيخته شد ؟ خداوند تعالى پيامبرش را به هنگام فترت رسولان ، به عنوان خاتم پيامبران و ناسخ اديان پيش از خود مبعوث كرد ، وى را به سوى همهء جهانيان از سپيد و سياه و عرب و عجم گسيل داشت ، حال آن كه در آن هنگام شرق و غرب زمين ، آكنده بود از خرافات و سخافات و بدعتها و پليديها و بت‌پرستيها . پيامبر ( ص ) روياروى تمام جهان ايستاد و همه را به گرويدن به معبود يگانه و خالق و رازق و اختياردار همه چيز كه سود و زيان هم به دست اوست و انبازى در كشور خويش ندارد ، و خوار و